Lớp Chánh Kiến – Buổi 20: Đường đi nhân quả con người (nam)

Quý bạn đọc vui lòng chọn định dạng pdf hoặc epub, rồi nhấn nút “Đọc” ở trên để đọc toàn bộ nội dung tư liệu, hoặc xem trực tiếp trích đoạn như sau:

ĐƯỜNG ĐI NHÂN QUẢ CON NGƯỜI

Hôm nay, Thầy nhắc lại bài học về Định Vô Lậu, dùng tri kiến để quan sát, quán xét. Nay chúng ta học đến bài “Đường đi của nhân quả”. Dựa vào Thập Thiện và Thập Ác để viết đường đi của nhân quả thì sẽ cụ thể, rõ ràng và không sai, vì đường đi của nhân quả chính là thân hành, khẩu hành và ý hành.

Nếu không khéo, khi trình bày về đường đi của nhân quả, chúng ta sẽ nói mênh mông, vì đâu cũng có đường đi nhân quả của nó. Nhưng đường đi chính của con người là Thập Thiện và Thập Ác. Xoáy vào Thập Thiện, Thập Ác, chúng ta sẽ vẽ ra được đường đi nhân quả của con người một cách cụ thể, không sai một điểm nào. Đó là điều thứ nhất.

Điều thứ hai, khi đi vào chi tiết của nhân quả, chúng ta bắt đầu từ thân hành, khẩu hành rồi ý hành. Nhiều khi muốn nói về thân hành, nhưng trước khi có hành động của thân thì phải có ý trước. Ý suy nghĩ rồi mới biến thành hành động của thân hoặc lời nói. Vì vậy, để viết bài cụ thể, xác thực nhất, chúng ta nên đưa vào những mẩu chuyện đã xảy ra.

Thầy lấy một ví dụ về thân hành, trong đó nhân là hành động ác, còn quả là bị ở tù hoặc bị tử hình. Đưa ra một câu chuyện cụ thể sẽ khiến người đọc thấy vừa thích thú, vừa hiểu rõ nhân quả.

Ví dụ, có một cậu thanh niên rủ cô bạn gái đi thuê khách sạn ở. Thấy cô gái đeo vàng vòng quá đẹp, cậu ta nảy lòng tham, muốn cướp đoạt. Vì vậy, cậu ta ra tay giết cô gái rồi bỏ trốn. Cuối cùng, công an bắt được. Vì tội giết người, cậu ta bị kết án tử hình.

Chúng ta đưa ra một câu chuyện có thật trong cuộc sống, trong đó một hành động ác dẫn đến hậu quả là người gây ra hành động ấy phải chịu hình phạt, thậm chí bị tử hình. Hành động đó vừa làm khổ mình, vừa làm khổ người khác. Từ câu chuyện thực tế, chúng ta kết luận về hành động ấy trong nhân quả, lấy sự việc cụ thể để chứng minh.

Mỗi bài luận về nhân quả, dù là thân hành hay ý hành, đều nên gắn với những sự việc thực tế trong đời sống. Khi đọc, người ta sẽ thấy rõ nhân quả và hiểu được cách áp dụng vào cuộc sống.

Những người không làm được bài, Đức Phật gọi là liệt tuệ. Liệt tuệ nghĩa là không có khả năng tư duy, suy nghĩ để làm bài cho đúng. Khi được giao một đề tài, họ suy nghĩ rồi làm bài trật đề, lạc đề, nói mênh mông, không xoáy vào nội dung chính. Người như vậy được gọi là liệt tuệ.

Trong Đạo Phật, chúng ta thấy Đức Phật có nói với Bồ Đề Dương Tử về năm điều khó tu. Thầy đã ghi lại và nhận thấy rằng, một người muốn tu tập phải có đầy đủ những điều kiện cần thiết. Có năm điều khiến việc tu tập trở nên khó khăn.

– Thứ nhất, phải có lòng tin. Người không có lòng tin thì không tu được.

– Thứ hai, người có nhiều bệnh thì khó tu. Người ít bệnh có điều kiện tu tập thuận lợi hơn. Nói khó tu chứ không phải hoàn toàn không tu được.

– Thứ ba, người có tâm tính gian ác, xảo trá, không chân thật thì khó tu.

– Thứ tư, người biếng nhác, lười biếng thì khó tu.

– Thứ năm, người liệt tuệ thì khó tu.

Đó là năm điều khó tu. Đạo Phật là đạo trí tuệ, vì vậy người tu buộc phải có trí tuệ. Nếu chỉ tu một phía, giữ tâm mình trên Chánh Niệm Tĩnh Giác mà không triển khai trí tuệ, thì chúng ta khó có thể ngăn chặn và diệt trừ ác pháp trong đời sống hằng ngày.

Trong bài Tứ Niệm Xứ, chúng ta thấy rõ Đức Phật dạy: “Trên thân quán thân để khắc phục tham ưu, trên tâm quán tâm để khắc phục tham ưu”.

Nghĩa là khi có niệm nào làm cho tâm bị chướng ngại, chúng ta phải tìm cách khắc phục niệm đó bằng trí tuệ, tức là bằng tri kiến của mình. Nhưng người liệt tuệ không biết cách khắc phục thì làm sao đẩy lui được những chướng ngại trong tâm?

Học Phật pháp, chúng ta phải học Định Vô Lậu. Pháp này có lợi ích rất lớn, giúp chúng ta phát triển tri kiến giải thoát, tức là trí tuệ của ý thức, chứ không phải trí tuệ của Tam Minh.

Trí tuệ của ý thức phải là chánh kiến. Nếu học theo kiến thức thế gian, chúng ta cũng có thể hiểu biết nhiều điều, nhưng những hiểu biết ấy chưa chắc đã có chánh kiến. Vì vậy, trí tuệ mà chúng ta cần triển khai chính là chánh kiến. Trong Bát Chánh Đạo, lớp học đầu tiên là lớp Chánh Kiến. Do đó, chúng ta phải cố gắng học tập và phát triển tri kiến của mình.

Còn chúng ta muốn tu tập Tứ Niệm Xứ thì phải triển khai tri kiến của mình để nhận biết từng niệm khởi lên. Chẳng hạn, khi quán xét đường đi của nhân quả, chúng ta thấy có thân hành, khẩu hành và ý hành. Khi ý hành khởi lên mà không đủ trí tuệ nhận biết, chúng ta dễ rơi vào sự ức chế tâm.

Ngược lại, khi có trí tuệ, chúng ta sẽ quán xét, suy tư để nhận ra ngay niệm nào là ác pháp, biết rõ niệm đó không nên giữ lại mà phải ngăn chặn, diệt trừ. Nhờ dùng tri kiến để ngăn ác, diệt ác pháp, tâm chúng ta mới được thanh tịnh. Như vậy, Tứ Niệm Xứ mới có thể sung mãn.

Làm bài tức là quán xét, nghĩa là chúng ta phải tư duy, suy nghĩ rất nhiều. Khi viết bài, chúng ta còn phải biết sắp xếp điều gì nói trước, điều gì nói sau. Khi nói, chúng ta tư duy, suy nghĩ nhưng không cần sắp xếp thứ tự. Còn khi viết ra, chúng ta phải sắp xếp trước sau cho rõ ràng, cẩn thận, kỹ lưỡng hơn. Vì vậy, việc viết bài giúp tri kiến của chúng ta có sự sắp xếp, đồng thời giúp chúng ta hiểu rõ, tri kiến ngày càng thông suốt hơn.

Nhờ quan sát, thông suốt các pháp như thật thì tâm mới không bị dính mắc, tức là không bị những pháp gợi dục lôi cuốn, thì mới gọi là xả tâm, ly dục, ly ác pháp. Nhờ tri kiến thông suốt, chúng ta nhận ra ngay: “À, cái này gợi dục”.

Khi quán xét thông suốt và biết áp dụng vào đời sống, tâm chúng ta không còn bị các pháp gây chướng ngại, gọi là tâm vô lậu. Tâm vô lậu mới được gọi là tâm bất động. Tâm bất động là trạng thái tâm không bị dục cám dỗ, không bị ác pháp tác động.

Vì vậy, với đầy đủ phương tiện giấy, mực, chúng ta làm những bài quán xét này để tu tập Định Vô Lậu. Đây là một pháp học rất tuyệt vời, giúp chúng ta sống một đời sống bình thường mà không cần phải tu tập thiền định vẫn có thể đạt được tâm bất động, giải thoát. Pháp học này rất thực tế, cụ thể.

Đức Phật dạy về Chánh kiến, và lớp chúng ta đang học chính là lớp Chánh kiến. Lớp học này giúp chúng ta nhìn mọi vật bằng chánh kiến, không bị say đắm, không bị tham dục lôi cuốn, không bị ác pháp tác động. Nhờ đó, chúng ta ngày càng được giải thoát, ác pháp không còn tác động được vào thân tâm chúng ta nữa.

Ở đây, các con thấy chúng ta sẽ học cách quán xét tất cả các pháp. Thầy nói tu Tứ Niệm Xứ phải bằng tri kiến giải thoát. Tri kiến giải thoát là tri kiến nhân quả, tức là phải hiểu biết thông suốt về nhân quả. Kế đến là tri kiến các pháp vô thường, nghĩa là phải hiểu thật rõ các pháp trên thế gian này đều là vô thường. Rồi tri kiến Thập Nhị Nhân Duyên, nghĩa là chúng ta phải quán xét Thập Nhị Nhân Duyên để có sự hiểu biết về các nhân duyên. Chứ không khéo, khi quán nhân quả, chúng ta lại đưa Thập Nhị Nhân Duyên ra quán thì sẽ sai, bởi vì Thập Nhị Nhân Duyên nói về sự duyên hợp tạo thành thế giới quan của chúng ta.

Còn nếu chỉ tác ý suông thì sẽ bị ức chế. Nếu chúng ta chỉ dùng tác ý để ngăn chặn các niệm, tức là vọng tưởng, mà không có tri kiến hiểu biết thì sẽ rơi vào ức chế vọng tưởng. Ức chế vọng tưởng sẽ bị rơi vào tưởng định. Đó là cách tu sai. Vì vậy, hiện nay, nhiều tu sĩ đang nỗ lực tu tập nhưng chỉ cần sai lệch một chút là có thể rơi vào con đường tu sai ấy.

Định Vô Lậu mà chúng ta tu tập ở đây là Thiền Quán, không phải là Thiền Chỉ. Nếu không tu Định Vô Lậu thì làm sao được gọi là chánh kiến? Chánh kiến có nghĩa là thấy đúng mọi vật, mọi pháp như thật. Nếu không làm bài, không quán xét thì làm sao hiểu được các pháp? Không hiểu các pháp như thật thì làm sao gọi là chánh kiến?

Đạo Phật là đạo trí tuệ. Trí tuệ tức là tri kiến hiểu biết của chúng ta. Còn trí tuệ Tam Minh thì Đạo Phật không cần thiết. Bởi vì, Đức Phật dạy chúng ta tu tập để sống một đời sống bình thường, không ở trong trạng thái định nào mà ác pháp không tác động được, mọi vật chất và những điều cám dỗ đều không thể lôi cuốn. Muốn được như vậy, chúng ta phải dùng tri kiến, tức là tu Định Vô Lậu, chứ không có gì khác. Chỉ tu Định Vô Lậu, chúng ta đã có thể đạt được sự giải thoát, đem lại bình an một cách rõ ràng, cụ thể.

Vì vậy, Định Vô Lậu là pháp tu rất cần thiết. Mục đích của Đạo Phật là tu tập để hết lậu hoặc. Định Vô Lậu giúp chúng ta hết lậu hoặc, nên đây là pháp cần thiết để chúng ta học tập và tu tập.

Đức Phật dạy chúng ta nhờ tri kiến mà khi người ta nói gì mình vẫn bất động được, chứ không phải cứ ngồi thanh thản, an lạc, vô sự là được. Muốn đẩy lui những chướng ngại pháp trên thân tâm thì phải hoàn toàn dựa vào tri kiến giải thoát của chúng ta. Đó là tu Tứ Niệm Xứ, giữ tâm mình bình thường, bất động.

Muốn đi đến giải thoát thì phải tu tập từ Chánh Kiến, qua tám lớp của Bát Chánh Đạo. Chánh Định là lớp cuối cùng, chứ đâu phải lớp đầu tiên. Chưa có Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ mà đã nhập định thì đó là tu sai. Lộ trình Đức Phật đã vạch ra rất rõ ràng. Đó là chân lý của Đạo Phật, là chương trình giáo dục đào tạo của Đạo Phật. Dựa trên chương trình này, chúng ta có thể xét biết một người đang tu đúng hay sai.

Thầy sẽ khích lệ để chúng ta đi vào chỗ tu tập Định Vô Lậu, triển khai tri kiến ra. Đó mới là điều chính yếu của Đạo Phật. Các con nghe Đạo Phật dạy chúng ta tu tập vô lậu. Chứng quả A La Hán là chứng quả vô lậu. Vậy mà không tu Định Vô Lậu, lại đi tu những loại định gì đến nỗi điên khùng như vậy?

Những pháp kia chỉ là phần phụ thuộc, chứ không phải chính yếu. Định Vô Lậu mới là pháp chính. Có ai nói Chánh Niệm Tĩnh Giác là pháp vô lậu bao giờ, có phải không?
…