Chơn Như, ngày 09/7/1998

VÔ MINH VÀ MINH

Diệu Quang vấn đạo

Hỏi: Thế nào là sự sai khác giữa trí tuệ và thức?

Đáp: Sự sai khác của trí tuệ và thức là trí tuệ cần phải tu tập, học tập, c̣n thức cần phải liễu tri.

Trí tuệ do tu tập hoặc học tập thấy biết sự vật đúng như thật.

Thức liễu tri, là sự hiểu biết thấm nhuần thâm sâu của các pháp.

Hỏi: Thế nào là vô minh, thế nào là minh?

Đáp: “Vô minh” là thấy biết các pháp không đúng như thật, ví dụ, thấy thân này lầm chấp cho là ngă, là của ḿnh, hoặc cho tâm là linh hồn, cho ư thức thanh tịnh là Phật tánh, đó là vô minh.

Thân này do duyên hợp mà thành lầm chấp trong thân này có Phật tánh thường, lạc, ngă, tịnh đó là vô minh.

“Minh” là sự hiểu biết các pháp như thật, thấy đời là khổ, biết rơ nguyên nhân sanh khổ, biết rơ khi đoạn diệt một trạng thái an lạc, thanh thản, nhẹ nhàng; biết rơ tám nẻo đi đến đoạn tận khổ đau của kiếp người; biết rơ trong thân này khi hoại diệt không có linh hồn, thần thức, không có một vật thường hằng (bản thể vạn hữu, Phật tánh, chơn như, v.v..) đó gọi là “minh”.

Hỏi: Kính bạch Thầy, người ta nói vô minh là không hiểu ǵ hết và “Minh” là  hiểu biết mọi thứ có đúng không thưa Thầy?

Đáp: Vô ḿnh có nghĩa là không phải là không hiểu, hiểu không đúng, hiểu sai gọi là vô minh.

Minh không có nghĩa là hiểu biết tất cả, thông suốt tất cả, minh là hiểu một điều ǵ đúng như thật.

Biết mười hai duyên hợp lại là thế giới khổ, biết 12 duyên tan ră là thế giới hết khổ, biết thân này không phải là ta, của ta đó là “Minh”.

Phụ bản: Bút tích bài vấn đạo trang sau: